:: Bahasa Identiti Negara: Dasar atau pelaksanaan atau penguatkuasaan ?

RENCANA

Jumaat Oktober 8, 2010

Bahasa Identiti Negara

KUALA LUMPUR: Sekumpulan pakar, pencinta dan aktivis bahasa yang mewakili agensi kerajaan dan swasta, persatuan dan individu pada perbincangan "Meja Bulat Memartabatkan Bahasa Melayu" April lalu mencadangkan supaya Jawatankuasa Khas Kabinet ditubuhkan khusus untuk memperjuang hal berkaitan Bahasa Melayu.

Jawatankuasa itu diharap akan membolehkan sebarang perkara berhubung bahasa kebangsaan mendapat perhatian kerajaan dan diselaraskan antara kementerian dan agensi yang berkaitan, khususnya Kementerian Pelajaran, Kementerian Pengajian Tinggi dan Pihak Berkuasa Tempatan (PBT).

Pada pelancaran Bulan Bahasa Kebangsaan 5 Oktober lepas, Timbalan Perdana Menteri Tan Sri Muhyiddin Yassin turut menggesa PBT memainkan peranan dalam membantu kerajaan memperkasa penggunaan bahasa kebangsaan di tempat awam.

Mereka boleh menguatkuasakan Undang-undang Kecil Iklan dan Garis Panduan Papan Iklan bagai memastikan tiada lagi paparan iklan dan penamaan bangunan serta premis yang tidak menggunakan bahasa kebangsaan.

Dalam urusan seharian, beliau mahu semua pemimpin korporat supaya tidak meminggirkan bahasa kebangsaan.

“Penggunaan bahasa kebangsaan dalam kalangan syarikat berkaitan kerajaan, institusi perbankan, kewangan dan insurans seperti penggunaan dokumen rasmi, papan tanda dan borang yang digunakan, perlulah diberi penegasan,” katanya.

Selepas 53 tahun Malaysia merdeka dan sematang usianya, gesaan Timbalan Perdana Menteri itu bukan remeh tetapi penting untuk memastikan bahasa kebangsaan kekal relevan dalam dunia perniagaan dan perdagangan hari ini.

Penegasan semula penggunaan Bahasa Melayu ini dalam urusan rasmi seperti mesyuarat dan urusan kerajaan turut diungkap oleh persidangaan meja bulat itu dalam memorandum yang dicadang dihantar kepada Muhyiddin yang juga Menteri Pelajaran.

Kata mereka, penggunaan ayat/istilah /perkataan dalam bahasa lain hanya patut dibenarkan dengan izin seperti yang dipraktis di Parlimen.

PENEKANAN BAHASA DI SEKOLAH

Kebanyakan mereka memberi penekanan kepada usaha ini di peringkat sekolah – “melentur buluh biarlan dari rebungnya”,. Kebetulan penganjur ialah Kementerian Pelajaran dengan kerjasama Institut Terjemahan Negara Malaysia (ITNM).

Yang ditekankan ialah usaha memberikan nilai dan kepentingan bahasa kebangsaan. Antaranya syarat lulus Bahasa Melayu dalam pensijilan terbuka, hendaklah ditingkatkan daripada lulus (Gred E) kepada kepujian gred C.

Pelajar tingkatan enam sepatutnya diwajibkan mengambil mata pelajaran Bahasa Melayu dan syarat kelulusan Bahasa Melayu untuk kemasukan ke tingkatan enam, IPTA dan IPTS perlu ditingkatkan.

Dengan meluasnya pendedahan anak muda kepada bahasa SMS, berbual di Internet, twitter dan facebook misalnya, dibimbangi tahap pengungkapan Bahasa Melayu mereka semakin merosot.

Seorang aktivis mencadangkan supaya ujian lisan diwajibkan di sekolah-sekolah dan dijadikan syarat kelayakan menyambung pengajian di universiti.

Antara usaha menggalakkan penuturan Bahasa Melayu yang betul juga ialah dengan menganjurkan aktiviti untuk pelajar. Umpamanya jika sekolah-sekolah sering mengadakan aktivti sehari berbahasa Inggeris, sepatutnya aktiviti yang sama boleh dibuat untuk Bahasa Melayu.

Kenapa harus malu atau dianggap tidak sepatutnya Bahasa Melayu direndahkan martabat melalui penghidupan aktiviti sebegini kerana hari istimewa itu boleh diisi dengan program bertutur dalam Bahasa Melayu yang betul melalui perbualan, pembacaan puisi, peraduan dan kuiz, pementasan drama dan sebagainya.

SYARAT WAJIB

Ketua Dua Gabungan Persatuan Penulis Nasional (Gapena), Prof Datuk Dr Abdul Latif berkata kurikulum Bahasa Melayu bukan sahaja perlu mengutamakan ujian lisan dengan keputusannya diambil kira dalam peperiksaan, bahkan mata pelajaran itu mesti dijadikan syarat wajib lulus dengan kepujian untuk mendapat sijil.

Keputusan Bahasa Melayu juga perlu diambil kira dalam syarat masuk ke IPT dan sebagai syarat mendapatkan pekerjaan dalam sektor kerajaan mahupun swasta, katanya.

Felo Penyeldidik Utama di Institut Alam dan Tamadun Melayu (Atma) Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) Prof Dr Teo Kok Seong berkata tindakan menjadikan mata pelajaran Bahasa Melayu lulus sahaja dalam peperiksaan ialah satu kerugian kerana untuk syarat lulus sahaja menyebabkan pelajar, khususnya bukan Melayu sudah mencuba menguasai bahasa itu sebaik-baiknya.

Justeru jika syarat lulus itu diubah kepada kredit, sudah tentu keupayaan dan kebolehan berbahasa kebangsaan dengan betul dan tepat akan menjadi keutamaan mereka, katanya.

Bagi menjadikan usaha ini selari dengan gagasan 1Malaysia, nama sekolah jenis kebangsaan dicadang ditukar kepada sekolah kebangsaan dan menjadikan Bahasa Melayu bahasa pengantar di sekolah dan universiti.

Pelajar antarabangsa di IPT juga hendaklah diwajibkan mengikuti kursus Bahasa Melayu seperti amalan lazim bagi pelajar antarabangsa di universiti luar negara.

Turut dicadangkan ialah komponen kesusasteraan Melayu dalam mata pelajaran Bahasa Melayu dikeluarkan dan dijadikan mata pelajaran teras, menggunakan karya bermutu untuk kajian dan apresiasi pelajar.

KELAYAKAN GURU

Dalam memberikan penekanan terhadap pelajar, turut diberi perhatian ialah cadangan untuk memastikan guru-guru menguasai Bahasa Melayu dengan baik supaya ilmu yang diperturun betul.

Maka itu dicadangkan syarat pencapaian yang baik ini juga harus diwajibkan sebagai syarat dalam mengikuti kursus perguruan.

Guru mata pelajaran Bahasa Melayu mestilah berpengkhususan Bahasa Melayu, harus mempunyai keterampilan Bahasa Melayu yang tinggi serta menguasai nilai estetik dan budaya Melayu yang mencirikannya. Dalam hal ini mereka harus diberi keistimewaan sama seperti guru yang mengajar Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris sebelum ini.

Tahap penguasaan ilmu Bahasa Melayu guru-guru ini perlu ditingkatkan melalui program latihan yang lebih berkesan sementara guru mata pelajaran lain juga dimestikan menggunakan bahasa kebangsaan yang baik serta mengambil kira aspek bahasa dalam memberi markah kertas peperiksaan pelajar.

DEFINISI MARTABATKAN BAHASA MELAYU

ITNM dalam kenyataannya mengenai perbincangan meja bulat itu menjelaskan bahawa umumnya frasa “memartabatkan Bahasa Melayu” didefinisikan sebagai memberi kedudukan tinggi lagi bermaruah serta berprestij kepada Bahasa Melayu dalam kalangan penutur aslinya dan masyarakat lain pada peringkat nasional, serantau dan global.

Bahasa Melayu yang bermartabat ialah bahasa yang mempunyai kedudukan ekonomi yang tinggi sebagaimana dibuktikan oleh bahasa utama dunia khsusnya bahasa Inggeris, Perancis dan Jepun.

Bagi memartabatkan Bahasa Melayu, ia tentu sekali perlu menjadi bahasa yang mendukung pelbagai disiplin ilmu dan digunakan sepenuhnya dalam pentadbiran negara, penggubalan dan perumusan undang-undang, perbicaraan kes di mahkamah dan sektor kehakiman, sektor perdagangan, ekonomi korporat, pasaran saham, kedoktoran, kejuruteraan, teknologi maklumat dan pelbagai bidang penting serta utama yang menunjangi kemajuan bangsa serta negara di pentas global.

Bulan Bahasa Kebangsaan tahun ini yang bertemakam 1Bahasa 1Bangsa 1Negara mempunyai matlamat yang sama iaitu penggunaannya harus diteguhkan dengan sikap masyarakat sendiri dalam mengamalkannya.

Muhyiddin menegaskan bahawa penguatkuasaan undang-undang tanpa ada kerelaan diri untuk menghormati bahasa kebangsaan tidak akan mampu menjayakan matlamat yang dihasratkan.

Penguasaan Bahasa Melayu juga berupaya menjadi komponen penting dalam menzahirkan perasaan cintakan negara, sekaligus memperkukuh perpaduan melalui satu bahasa yang menyerlahkan identiti masyarakat dan negara. - BERNAMA

:: Apa ertinya menjadi orang Melayu

Apa ertinya menjadi orang Melayu! oleh Zin Mahmud

Artikel ini disalin daripada ARKIB Utusan Malaysia pada 28 Ogos 2009

Pelbagai pihak membuat bermacam-macam komen terhadap orang Melayu. Ada yang mengkritik sikapnya, budayanya dan juga bahasanya. Orang Melayu bersifat perkaumanlah. Bahasa Melayu juga dikecam dengan pelbagai pendapat, termasuklah bahasa Melayu itu tidak sesuailah dengan zaman. Oleh sebab itu orang Melayu hendaklah menguasai bahasa Inggeris supaya selamat.

Biarlah mereka mengemukakan bermacam-macam komen, tetapi sudah ditakdirkan orang Melayu dilahirkan Melayu. Bukan pilihan mereka menjadi Melayu. Tetapi semenjak lahirnya dia sudah menjadi Melayu. Tidaklah juga menjadi persoalan bahawa ada antara Melayu itu yang keturunannya bukan Melayu, malah ada yang tidak miliki darah setitik pun keturunan Melayu, tetapi mereka mahu menjadi Melayu.

Hakikatnya Melayu bukannya kaum yang berdasarkan darah keturunan. Melayu adalah bangsa yang berasaskan budaya tersendiri. Sesiapa mengamalkan budaya berkenaan, jadilah dia Melayu. Tetapi menjadi Melayu mempunyai keseronokannya tersendiri.

Walaupun orang Melayu banyak ketinggalan, dan ramai daripadanya jahil dan miskin, tetapi tidak pula mereka mahu bertukar menjadi bangsa lain; menjadi bangsa Amerika umpamanya, atau China, Arab dan lain-lain. Mereka tetap mahu menjadi Melayu.

Ciri utama orang Melayu Malaysia adalah agamanya. Walaupun banyak orang Melayu lemah dalam amalan agamanya, atau jahil tentang agamanya tetapi mereka tetap mahu berpegang pada Islam. Tetapi bukan sebarang Islam. Agama yang diamalkan oleh orang Melayu adalah Sunnah wal Jamaah, jenis mazhab Syafii. Kecuali Perlis.

Walaupun ada orang Melayu yang mempunyai fahaman liberal tentang agama, tetapi pada asasnya dalam kehidupan masyarakat mereka mahu mengamalkan agama seperti yang digariskan oleh ulama-ulama Melayu.

Golongan ulama inilah yang antaranya bekerja dengan pihak berkuasa negeri-negeri yang mentafsirkan agama supaya diikuti oleh orang Melayu. Ulama ini antaranya adalah seperti mufti; mufti itu dilantik oleh Raja-Raja Melayu di negeri masing-masing dan Yang di-Pertuan Agung bagi negeri yang tidak beraja.

Agama

Maka agama di negara ini dikaitkan pula dengan Raja-Raja Melayu. Inilah juga ciri-ciri orang Melayu, iaitu meletakkan kedaulatan raja-raja mereka. Mungkin segelintir orang Melayu bersifat antifeudal dan republikan, tetapi umumnya orang Melayu tetap mempertahankan raja mereka.

Daripada istana-istana ini, mengalirlah budaya bagi adat-adat istiadat Melayu, baik di peringkat pertabalan raja-raja hinggalah kepada amalan masyarakat. Orang Melayu menganut dua sistem adat iaitu; Adat Temenggung dan Adat Perpatih. Adat Perpatih hanya berlaku di Negeri Sembilan. Walaupun orang Melayu sudah moden dan kurang memerhati adat tetapi apabila mereka bertunang dan berkahwin, terserlahlah bahawa mereka masih mahu mengikut adat Melayu.

Bila hari raya pula, mereka bersungguh-sungguh menyambutnya mengikut adat Melayu. Mereka seronok menjadi orang Melayu. Mereka menggunakan bahan-bahan kraf tangan Melayu. Mereka pakai pakaian Melayu. Mereka makan kuih Melayu dan makanan tradisional lainnya. Di atas segala-galanya ini, mereka suka mendengar lagu Melayu, menonton konsert dan teater Melayu. Klasik Nasional menjadi rakaman jiwa Melayu.

Bahasa

Namun begitu, ciri utama yang menjadikan Melayu istimewa adalah penggunaan bahasa Melayu. Walaupun ada pihak menghina bahasa Melayu yang tersiar dalam akhbar-akhbar bahasa Inggeris, tetapi bahasa Melayu mempunyai keindahannya tersendiri yang tidak akan dilepaskan oleh orang Melayu.

Mereka mungkin bertutur dalam bahasa rojak. Atau, mereka sudah menguasai bahasa Inggeris bagi memajukan kerjaya mereka. Tetapi bahasa Melayu akan mereka pertahankan dan kembangkan juga. Mereka akan menjunjung sastera Melayu. Buku-buku dalam bahasa Melayu akan terus ditulis dan diterbitkan walaupun ia tidak tersebar ke seluruh dunia.

Mengapa pula orang Cina mempertahankan bahasa China dan orang India mempertahankan bahasa Tamil tidak dihina sebegitu rupa berbanding dengan apabila orang Melayu mempertahankan bahasanya sendiri?

Agama, raja, adat istiadat, budaya dan bahasa mencirikan orang Melayu. Tetapi bukan itu saja. Ada dua lagi yang menjadikan kehidupan orang Melayu menyeronokkan. Pertama adalah negara dan kedua usaha memajukan diri.

Seringkali disebut bahawa perjuangan orang Melayu adalah mempertahankan agama, bangsa dan tanah airnya. Walaupun orang Melayu bersedia untuk berkongsi tanah air dengan kaum lain yang menjadikan Malaysia negara mereka, tetapi orang Melayu tetap menganggap negara ini asas dan asalnya adalah Melayu. Biarlah orang menamakan Tanah Melayu itu Malaya. Tetapi ia tetap asal dan asasnya negeri-negeri Melayu. Malaysia hanyalah sebuah persekutuan tetapi entiti sebenar adalah negeri-negeri yang bergabung di dalamnya.

Dari Perlis hingga ke Sabah, inilah tanah air orang Melayu yang hidup bersama dengan kaum-kaum lain. Walaupun ada antara mereka merantau ke seluruh dunia, tetapi jika diberi pilihan, kebanyakannya mahu kembali bermastautin di Malaysia, terutama di kampung-kampung. Apabila setelah bersara, kebanyakan orang Melayu akan menghabiskan masa hidupnya berkisar kepada surau dan masjid yang berhampiran dengan rumahnya. Dan jikalau dia mampu, hendak rasanya mereka membina rumah berseni bina Melayu.

Akhir sekali, ciri penting orang Melayu adalah kesediaannya untuk berubah bagi mencapai kemajuan dalam pendidikan dan ekonomi untuk diri dan bangsanya.
Sejarah pendidikan orang Melayu dan usaha untuk memajukan diri dalam ekonomi sentiasa menjadi tema para cendekiawan Melayu, baik dari kalangan agama mahupun sastera dalam tahun-tahun 1920-an. Orang Melayu sentiasa sedar tentang kelemahan bangsanya dan dari situ akan terus berusaha untuk maju.